Αρχείο | εργασία RSS feed for this section

κοινωνική ψυχολογία: στερεότυπες αντιλήψεις για τα δύο φύλα

24 Οκτ.

Θεωρία

Πως διαμορφώνεται η αντίληψη των προσώπων; Στερεότυπα: από το πείραμα του Asch στις αναλύσεις των Glick και Fiske για τη διπλή φύση των στερεοτύπων. Ο κεντρικός ρόλος των επιθέτων «θερμός» και «ψυχρός» στην στερεοτυπική αντίληψη προσώπων.

Μεθοδολογία

Η ενότητα της μεθοδολογίας πρέπει να περιλαμβάνει τα εξής:

Στόχος της έρευνας

Σχεδιασμός και υλικά (πείραμα, τέσσερις συνθήκες, περιγραφή ερωτηματολογίου)

Δείγμα (περιγραφή)

Συλλογή δεδομένων (ο χώρος που πραγματοποιήθηκε η έρευνα, πως έγινε η διανομή και συγκέντρωση των ερωτηματολογίων)

Περιορισμοί της έρευνας (φύλο συμμετεχόντων, δημογραφικά στοιχεία)

Ανάλυση αποτελεσμάτων

Είδος επαγγέλματος ανά φύλο και ανά συνθήκη

Ηλικία ανά φύλο και ανά συνθήκη

Οικογενειακή κατάσταση ανά φύλο και ανά συνθήκη

Προσωπική επιτυχία ανά φύλο και ανά συνθήκη

Περιγραφή αποτελεσμάτων

Συζήτηση και συμπεράσματα

Συζήτηση σε σχέση με τις θεωρίες για την αντίληψη προσώπων που παρουσιάζονται στην εισαγωγή. Υπάρχουν διαφορές σε σχέση με το φύλο; Υπάρχουν διαφορές σε σχέση με το φύλο και το είδος της συνθήκης. Τι μας λένε τα αποτελέσματα σε σχέση με τις στερεότυπες αντιλήψεις για τα δύο φύλα;

κοινωνιοψυχολογία της οικογένειας: το παιδί μέσα στην οικογένεια

24 Οκτ.

Το παιδί αποτελεί τον κεντρικό πυλώνα πάνω στον οποίο στηρίζεται το οικοδόμημα του γάμου και της οικογένειας. Παρόλα αυτά αυτό δεν ήταν πάντα ο κανόνας. Σε προηγούμενες εποχές η οικογένεια ήταν αξία καθαυτή ενώ σήμερα η έμφαση δίνεται στις σχέσεις ανάμεσα στα μέλη και κυρίως στις σχέσεις με το παιδί.

Η εργασία θα παρουσιάζει διαφορετικά μοντέλα για την αντίληψη του παιδιού και της παιδικής ηλικίας στην οικογένεια. Την παιδοκεντρικότητα της σύγχρονης οικογένειας. Τους λόγους επικράτησης αυτού του μοντέλου και τις συνέπειες στις σχέσεις μέσα στην οικογένεια αλλά και στην οικογένεια ως κοινωνική δομή. Μορφές βίας κατά των παιδιών.

Βιβλιογραφία

Τεπέρογλου, Α. 1995. «Παιδοκεντρικότητα και οι επιπτώσεις της για την ελληνική οικογένεια» στο Υγεία, Κοινωνική Προστασία και Οικογένεια, Γ. Κυριόπουλος κ.άλ. (επιμ.). Αθήνα: Κέντρο Κοινωνικών Επιστημών της Υγείας, σελ.51-66.

Τσιγκάνου, Ιω. 2002. «Αποκλεισμοί και εντάξεις στο πλαίσιο της οικογένειας: η ελληνική εμπειρία» στο Οικογένειες και Κράτος Πρόνοιας στην Ευρώπη, Λ. Μαράτου-Αλιπραντή. Αθήνα Gutenberg, σελ. 197-210

Κατάκη, Χ. 1998 «Αλληλοσυγκρουόμενα πρότυπα» στο Οι τρεις Ταυτότητες της Ελληνική Οικογένειας, Χ. Κατάκη, Ελληνικά Γράμματα, σελ. 61-87

Κατάκη, Χ. 1998 «Η θέση του παιδιού και τα τρία πρότυπα ζωής» στο Οι τρεις Ταυτότητες της Ελληνική Οικογένειας, Χ. Κατάκη, Ελληνικά Γράμματα, σελ. 89-119

Ιστορική αναδρομή του ρόλου των γονιών στην αγωγή των παιδιών από την προϊστορική εποχή ως σήμερα.

κοινωνιοψυχολογία της οικογένειας: βία κατά των γυναικών

24 Οκτ.

Η ενδοοικογενειακή κακοποίηση γυναικών και παιδιών είναι μια από τις σοβαρές καταπατήσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων καθώς διαπράττεται, όχι από ξένους αλλά συνήθως από μέλη της οικογένειας, ανθρώπους εμπιστοσύνης. Είναι εξαπλωμένη σε όλο τον κόσμο έχοντας επιπτώσεις στη σωματική και συναισθηματική υγεία των γυναικών, απειλώντας την οικονομική τους ασφάλεια και στις χειρότερες περιπτώσεις αποτελεί απειλή για τη ζωή, όταν γυναίκες δολοφονούνται ή αυτοκτονούν από απελπισία.

Η βία κατά των γυναικών είναι ένα καθημερινό φαινόμενο που όμως παραμένει από τα πιο καλά φυλαγμένα μυστικά. Η ανοχή της βίας και της κακοποίησης από τις τοπικές κοινωνίες καθώς και η ντροπή και οι ενοχές των θυμάτων εμποδίζουν τις γυναίκες-θύματα βίας να αναζητήσουν βοήθεια. Ακόμη όμως και στο ποσοστό που κάποιες από αυτές τολμούν να κοινοποιήσουν το πρόβλημά τους, βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα περιορισμένο δίκτυο κοινωνικών υπηρεσιών, φορέων και ειδικών επαγγελματιών αλλά και με ένα μεροληπτικό – τις πιο πολλές φορές – σύνολο κοινωνικών αντιλήψεων και στερεοτύπων που κάθε άλλο παρά βοηθητικά είναι απέναντι στο πρόβλημα.

Η εργασία πρέπει να απαντά στις ακόλουθες ερωτήσεις: Ποιες είναι οι μορφές που παίρνει η βία κατά των γυναικών; Γιατί είναι σημαντικό να μιλάμε για τη βία κατά των γυναικών μέσα την οικογένεια; Τι ερμηνείες έχουν δοθεί σχετικά; Τι στοιχεία υπάρχουν για την Ελλάδα; Υπάρχουν κάποιες ιδιαίτερες συνθήκες που αφορούν την Ελλάδα; Τι νομοθετικές ρυθμίσεις υπάρχουν; Είναι επαρκείς; Τι άλλα μέτρα πρέπει να ληφθούν; Αναφορά σε παραδείγματα.

Βιβλιογραφία

Πανελλαδική επιδημιολογική έρευνα για την ενδο-οικογενειακή βία κατά των γυναικών από το ΚΕΘΙ. Επιστ. Υπεύθυνοι: Β. Αρτινοπούλου και Ιακ. Φαρσεδάκης.

Τσιγκρής, Α.: «Βιασμός: Το Αθέατο Έγκλημα», Εκδόσεις Σάκκουλα, 1996

Κ. Παπαρρήγα Κωσταβάρα Η βία κατά των γυναικών-γενική θεώρηση του προβλήματος, στη σελίδα της Παγκόσμιας Πορείας Γυναικών

κοινωνιοψυχολογία της οικογένειας: κοινωνική πολιτική και οικογένεια στη σύγχρονη Ελλάδα

21 Οκτ.

Ποια είναι η μορφή της σύγχρονης οικογένειας στην Ελλάδα; Παρουσίαση των ευρημάτων της έρευνας της Συμεωνίδου για λογαριασμό του Ελληνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών που δημοσιεύτηκε το 2002.

Συζήτηση των ευρημάτων σε σχέση με τους λόγους που διαμορφώνουν τη συγκεκριμένη μορφή της οικογένειας και τις συνέπειες που έχει αυτό στις σχέσεις ανάμεσα στα μέλη της οικογένειας. Πως διαμορφώνονται οι ρόλοι των δύο φύλων; Ποια σχέση αναπτύσσεται ανάμεσα σους γονείς και τα παιδιά;

Πως βάζουμε στην κουβέντα το ζήτημα της κοινωνικής πολιτικής; Ποια είναι η σχέση οικογένειας και κράτους πρόνοιας; Πως διαμορφώνεται η σχέση αυτή στην Ελλάδα; Πως επηρεάζει τις σχέσεις ανάμεσα στα μέλη της οικογένειας.

Βιβλιογραφία

Μαράτου-Αλιπραντή, Λ. (2002) Οικογένειες και Κράτος Πρόνοιας στην Ευρώπη. Gutenberg

Σειρά μελετών πάνω στο κράτος πρόνοιας και η οικογένεια που έχουν διεξαχθεί στην Ευρώπη και ιδιαίτερα στις χώρες του Νότου (Ελλάδα, Πορτογαλία, Ιταλία, Ισπανία). Παρουσιάζεται η σχέση του κράτους πρόνοιας και της οικογένειας με ενδιαφέροντα στοιχεία για την Ελλάδα και τις παραδοσιακές αντιλήψεις για τους ρόλους των δύο φύλων.

Συμεωνίδου, Χ. (2006) Οικογένεια και γονιμότητα στην Ελλάδα. Σάκκουλα

Έρευνα που πραγματοποιήθηκε από το Ελληνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών το 2002 και αφορά το ζήτημα της γονιμότητας της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας. Παρουσιάζονται ποσοτικά δεδομένα σχετικά με τη γαμηλιότητα του πληθυσμού, τις μορφές συμβίωσης, την κατάσταση των οικογενειακών δεσμών, το διαζύγιο, τις αντιλήψεις για το γάμο και πως επηρεάζονται από το φύλο, την εκπαίδευση, το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο του πληθυσμού.

κοινωνιοψυχολογία της οικογένειας: ανάλυση των σχέσεων και των ρόλων των δύο φύλων στο έργο του Στρίντμπερκ «ο πατέρας»

21 Οκτ.

Το θεατρικό έργο του Στρίντμπεργκ «ο πατέρας» κινείται γύρω από τη διαμάχη ανάμεσα σε έναν άνδρα και μια γυναίκα για το παιδί τους. Στο έργο θίγονται οι σχέσεις ανάμεσα στα δύο φύλα, οι σχέσεις μέσα στην οικογένεια, το παιδί και η θέση του μέσα στην οικογένεια. Το έργο προσφέρει μια καλή ευκαιρία για τη μελέτη των στερεοτύπων των δύο φύλων, τους ρόλους τους μέσα στην οικογένεια και τη θέση του παιδιού μέσα σε αυτή.

Σημεία που μπορούν να συζητηθούν:

  • Ο Στρίντμπεργκ και η εποχή του (συζήτηση πάνω στις αντιλήψεις της εποχής για τα δύο φύλα, την οικογένεια, την παιδική ηλικία)
  • Τα χαρακτηριστικά των δύο γονέων
  • Αριθμός χαρακτήρων στο έργο (γυναίκες και άνδρες)
  • Τα χαρακτηριστικά των άλλων χαρακτήρων στο έργο (γυναίκες και άνδρες)
  • Οι σκέψεις πάνω στην εκπαίδευση της κόρης
  • Παρουσίαση της γυναίκας/μητέρας στο έργο
  • Παρουσίαση του άνδρα/πατέρα στο έργο
  • Σκέψεις πάνω σε σύγχρονα ζητήματα που αφορούν την οικογένεια

Βιβλιογραφία

Α. Στρίντμπεργκ «Ο Πατέρας», εκδοτικός οίκος ΔΩΔΩΝΗ, σελίδες 76.

Μία ανάλυση του έργου εδώ.

Ένα δοκίμιο πάνω στις γυναίκες και τον Στρίντμπεργκ εδώ.

παραμύθια και στερεότυπα: τελικά τα αγόρια κλαίνε;

18 Οκτ.

Κοινός τόπος στην μελέτη των έμφυλων σχέσεων που αναπτύσσονται και καλλιεργούνται στην ελληνική πρωτοβάθμια εκπαίδευση είναι ότι η τελευταία εξακολουθεί να είναι δέσμια μίας ιδεολογίας η οποία και αναπαράγει στερεότυπες ταυτότητες θηλυκότητας και ανδρισμού αλλά και τις αξιολογεί σύμφωνα με παραδοσιακά ιεραρχικά κριτήρια (Δεληγιάννη & Ζιώγου 1993, Μαραγκουδάκη 1993, Φρειδερίκου & Φολερού 2004). Επιπλέον, εάν σκύψουμε προσεχτικά πάνω στα σύγχρονα σχολικά εγχειρίδια και στο ευρύτερο αναγνωστικό υλικό που χρησιμοποιείται στο νηπιαγωγείο, θα διαπιστώσουμε αφενός την πρόθεση των σχεδιαστών αυτού του υλικού να υπερβούν τα κατάλοιπα των πατριαρχικών στερεότυπων που αφορούν σε έμφυλες ταυτότητες και συναρτώμενους κοινωνικούς ρόλους και να στηρίξουν την ιδέα της ισότητας μεταξύ των δύο φύλων. Αφετέρου, όμως, θα διαπιστώσουμε ότι παρά τις όποιες προθέσεις , οι απεικονίσεις των φύλων, όπως αυτές διαγράφονται στο εκπαιδευτικό υλικό της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, δεν έχουν απεγκλωβιστεί σε ικανοποιητικό βαθμό από τα έμφυλα στερεότυπα (Δεληγιάννη – Κουιμτζή 1987, Μαραγκουδάκη 1993, Νιλσεν 1980, Φρειδερίκου 1995 ).

Το ζήτημα που τίθεται, και στα πλαίσια του οποίου εντάσσεται η παρούσα ανάλυση, είναι αν και η σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία η οποία απευθύνεται σε παιδιά νηπιακής και πρωτο-σχολικής ηλικίας εξακολουθεί να είναι ουραγός σε μία τέτοια στερεότυπη ταυτοποίηση.

Άρθρο της Αναστασίας Οικονομίδου, Λέκτορα στην Παιδική Ψυχολογία στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Διαβάστε εδώ τη συνέχεια.

παραμύθια και στερεότυπα

18 Οκτ.

Στα κλασικά παραμύθια, όπως η Κοκκινοσκουφίτσα, Ο Πέτρος και ο λύκος, Τα επτά κατσικάκια και Τα τρία γουρουνάκια, ο λύκος συνδέεται πάντα με απαγόρευση («μην ξεστρατίσεις από τον δρόμο σου»), με απειλή («αν ανοίξετε την πόρτα…») και τελικά με κίνδυνο («ο λύκος παραμονεύει…»). Αυτά τα παραμύθια ήταν χρηστικά: προειδοποιούσαν έμμεσα τον ακροατή-αναγνώστη για το κακό. Για να γίνουν πειστικότερα οι απειλές που περιέγραφαν ζωντάνευαν και έπαιρναν τη μορφή ανησυχητικά άγριων προσώπων δράκων, τεράτων, γιγάντων, μαγισσών κ.ά. Στα νεότερα παραμύθια, τα οποία έχουν συνήθως περιεχόμενο χιουμοριστικό, οικολογικό ή συνδυάζουν και τα δύο, οι λύκοι δεν είναι πλέον τόσο άγριοι. Είναι λοιπόν ενδιαφέρον να δούμε πώς ένα τόσο τετριμμένο θέμα όπως ο λύκος των παραμυθιών αντέχει όχι μόνο στον χρόνο αλλά και σε νέες επεξεργασίες.

Σήμερα οι συγγραφείς μεταμορφώνουν κλασικούς ήρωες, όπως ο λύκος, και τους προσαρμόζουν στις αντιλήψεις της εποχής μας για να προβάλουν σύγχρονες ιδέες, ανατρέποντας την παλιά εικόνα. Από τα πάμπολλα βιβλία με λύκους που κυκλοφορούν ξεχωρίζουμε ενδεικτικά Τα τρία λυκάκια (Μίνωας) του Ευγένιου Τριβιζά, όπου τα λυκόπουλα είναι ανυπεράσπιστα μπροστά στο στερεότυπα αγαθιάρικο γουρούνι, το Ενας καλλιεργημένος λύκος (Ζεβρόδειλος) του Πασκάλ Μπιέ, που αναφέρεται στην απομόνωση που νιώθει ο διαφορετικός και στις προσπάθειες που κάνει για να ενσωματωθεί στην ομάδα, το παραμύθι της Λήδας Βαρβαρούση Ενας πολύ γλυκός λύκος (Ελληνικά Γράμματα), που τον δείχνει να ενδιαφέρεται για τη σωστή διατροφή, και το Ο λύκος μου (Κέδρος) του Πιερ Μοκά, όπου ο λύκος διατηρεί τον απειλητικό του χαρακτήρα αλλά στη φαντασία του ήρωα λειτουργεί ως φόβητρο για κάποιους ενοχλητικούς.

Ο αρχετυπικός λύκος των παιδικών παραμυθιών όπως τον είδε η Δέσποινα Καραπάνου

Στο δεύτερο παιδικό βιβλίο της η Μάιρα Παπαθανασοπούλου παίζει επίσης με την ανατροπή. Χειρίζεται έξυπνα ένα από τα στερεότυπα των παραμυθιών με λύκους: την αγάπη και την εξοικείωση των παιδιών με αυτό το θεωρητικά τρομακτικό ζώο. Στο Εχω ράμματα για τη γούνα σου παίρνουν μέρος όλοι οι λύκοι των γνωστών παραμυθιών που συντροφεύουν κάθε βράδυ τα παιδιά προτού κοιμηθούν. Τι θα συνέβαινε όμως αν οι λύκοι χάνονταν επειδή δεν αντέχουν άλλο να υποφέρουν; Θα χάνονταν μαζί τους και τα παραμύθια! Ετσι οι λύκοι έρχονται και ξανάρχονται, παρ’ όλα όσα τους συμβαίνουν. Πίσω από την επανεμφάνισή τους κρύβεται ο γιατρός-λυκολόγος Σωτήρης Απαλοχέρης, ο οποίος τους θεραπεύει για να μπορούν να παίξουν τον ρόλο τους. Ο γιατρός, παρ’ όλο που μαλώνει τους λύκους γιατί δεν βάζουν μυαλό και επαναλαμβάνουν τα ίδια και τα ίδια, με αποτέλεσμα να τρέχουν στο ιατρείο του, ξέρει κατά βάθος ότι τα παιδιά θα απογοητεύονταν αν εξαφανίζονταν οι αγαπημένοι τους ήρωες.

Η ιδέα του να εκλείψουν οι παραμυθικοί λύκοι είναι αυτή που επιτρέπει στον αναγνώστη να κάνει ένα άλμα στην πραγματικότητα και να συνδέσει το παραμύθι με τους υπαρκτούς κινδύνους που απειλούν τον λύκο με εξαφάνιση. Στο πρόσωπο του γιατρού διαβάζουμε τις ανησυχίες και τις προσπάθειες των οικολόγων για την προστασία του λύκου. Αυτός υποθέτουμε ότι είναι ο λόγος για τον οποίο η έκδοση υποστηρίχθηκε από τον Αρκτούρο, εταιρεία για την προστασία και τη διαχείριση της άγριας ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος, που συμπλήρωσε το βιβλίο με χρήσιμες πληροφορίες και στοιχεία γι’ αυτό το απειλούμενο είδος, τα οποία μετέγραψε με χιούμορ η συγγραφέας. Η εικονογράφηση της Δέσποινας Καραπάνου είναι το μεγάλο πλεονέκτημα που κάνει το συγκεκριμένο βιβλίο να ξεχωρίζει από τον σωρό. Η ζωγραφική της, εκφραστική στις λεπτομέρειες και λεπτεπίλεπτη, απέχει πολύ από τις απλουστευμένες αισθητικά εικόνες που συχνά κοσμούν τα βιβλία για τα μικρά παιδιά.

Παρουσίαση του βιβλίου της Μάιρας Παπαθανοσοπούλου «Έχω ράμματα για τη γούνα σου» στο βήμα.