Αρχείο | βιβλιογραφία RSS feed for this section

γιατί τα αγόρια τα καταφέρνουν καλύτερα από τα κορίτσια στα μαθηματικά;II

26 Νοέ.

Η έρευνα της Beilock και των συνεργατών της (2007) έδειξε πως η ενεργοποίηση του στερεότυπου πως τα αγόρια είναι καλύτερα στα μαθηματικά είναι ικανή να προκαλέσει στα κορίτσια άγχος εμποδίζοντας έτσι τη χρήση των νοητικών εργαλείων που απαιτούνται για την επίλυση μαθηματικών προβλημάτων.

Συνέχεια

η δομή της οικογένειας και η γυναικεία καταπίεση

7 Νοέ.

Όταν αναφερόμαστε στη δομή της οικογένειας αναφερόμαστε σε μια ιεραρχία όπου ο πατέρας εξουσιάζει τη γυναίκα και τα παιδιά και η γυναίκα και τα παιδιά εξαρτώνται από τον πατέρα. Η δομή αυτή χαρακτηρίζει την οικογένεια στις περισσότερες από τις μορφές οικογένειας που γνωρίζουμε. Η ερώτηση του πως διαμορφώνονται οι ρόλοι των δύο φύλων μέσα στην οικογένεια με τη συγκεκριμένη δομή που τοποθετεί τη γυναίκα σε υποδεέστερη θέση από αυτή του άνδρα παρήγαγε ποικίλες ερμηνείες. Άλλες που αναφέρονται στη φυσική κατωτερότητα της γυναίκας και άλλες που αφορούν τους διαφορετικούς ρόλους που κλήθηκαν άνδρες και γυναίκες να αναλάβουν εντός και εκτός της οικογένειας. Δεδομένου του ότι οι γυναικείοι ρόλοι ταυτόχρονα θεωρούνται υποδεέστεροι διάφορες ερμηνείες προσπάθησαν να δοθούν. Τέτοιες προσφέρουν τόσο οι αναλύσεις του Μόργκαν και του Ένγκελς όσο και η σύγχρονη ανθρωπολογία και ψυχολογία. Δίπλα σε αυτές ,εκπρόσωποι του φεμινιστικού κινήματος της δεκαετίας του ’70 δίνουν τις δικές τους ερμηνείες.

Συνέχεια

κοινωνιοψυχολογία της οικογένειας: το παιδί μέσα στην οικογένεια

24 Οκτ.

Το παιδί αποτελεί τον κεντρικό πυλώνα πάνω στον οποίο στηρίζεται το οικοδόμημα του γάμου και της οικογένειας. Παρόλα αυτά αυτό δεν ήταν πάντα ο κανόνας. Σε προηγούμενες εποχές η οικογένεια ήταν αξία καθαυτή ενώ σήμερα η έμφαση δίνεται στις σχέσεις ανάμεσα στα μέλη και κυρίως στις σχέσεις με το παιδί.

Η εργασία θα παρουσιάζει διαφορετικά μοντέλα για την αντίληψη του παιδιού και της παιδικής ηλικίας στην οικογένεια. Την παιδοκεντρικότητα της σύγχρονης οικογένειας. Τους λόγους επικράτησης αυτού του μοντέλου και τις συνέπειες στις σχέσεις μέσα στην οικογένεια αλλά και στην οικογένεια ως κοινωνική δομή. Μορφές βίας κατά των παιδιών.

Βιβλιογραφία

Τεπέρογλου, Α. 1995. «Παιδοκεντρικότητα και οι επιπτώσεις της για την ελληνική οικογένεια» στο Υγεία, Κοινωνική Προστασία και Οικογένεια, Γ. Κυριόπουλος κ.άλ. (επιμ.). Αθήνα: Κέντρο Κοινωνικών Επιστημών της Υγείας, σελ.51-66.

Τσιγκάνου, Ιω. 2002. «Αποκλεισμοί και εντάξεις στο πλαίσιο της οικογένειας: η ελληνική εμπειρία» στο Οικογένειες και Κράτος Πρόνοιας στην Ευρώπη, Λ. Μαράτου-Αλιπραντή. Αθήνα Gutenberg, σελ. 197-210

Κατάκη, Χ. 1998 «Αλληλοσυγκρουόμενα πρότυπα» στο Οι τρεις Ταυτότητες της Ελληνική Οικογένειας, Χ. Κατάκη, Ελληνικά Γράμματα, σελ. 61-87

Κατάκη, Χ. 1998 «Η θέση του παιδιού και τα τρία πρότυπα ζωής» στο Οι τρεις Ταυτότητες της Ελληνική Οικογένειας, Χ. Κατάκη, Ελληνικά Γράμματα, σελ. 89-119

Ιστορική αναδρομή του ρόλου των γονιών στην αγωγή των παιδιών από την προϊστορική εποχή ως σήμερα.

κοινωνιοψυχολογία της οικογένειας: βία κατά των γυναικών

24 Οκτ.

Η ενδοοικογενειακή κακοποίηση γυναικών και παιδιών είναι μια από τις σοβαρές καταπατήσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων καθώς διαπράττεται, όχι από ξένους αλλά συνήθως από μέλη της οικογένειας, ανθρώπους εμπιστοσύνης. Είναι εξαπλωμένη σε όλο τον κόσμο έχοντας επιπτώσεις στη σωματική και συναισθηματική υγεία των γυναικών, απειλώντας την οικονομική τους ασφάλεια και στις χειρότερες περιπτώσεις αποτελεί απειλή για τη ζωή, όταν γυναίκες δολοφονούνται ή αυτοκτονούν από απελπισία.

Η βία κατά των γυναικών είναι ένα καθημερινό φαινόμενο που όμως παραμένει από τα πιο καλά φυλαγμένα μυστικά. Η ανοχή της βίας και της κακοποίησης από τις τοπικές κοινωνίες καθώς και η ντροπή και οι ενοχές των θυμάτων εμποδίζουν τις γυναίκες-θύματα βίας να αναζητήσουν βοήθεια. Ακόμη όμως και στο ποσοστό που κάποιες από αυτές τολμούν να κοινοποιήσουν το πρόβλημά τους, βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα περιορισμένο δίκτυο κοινωνικών υπηρεσιών, φορέων και ειδικών επαγγελματιών αλλά και με ένα μεροληπτικό – τις πιο πολλές φορές – σύνολο κοινωνικών αντιλήψεων και στερεοτύπων που κάθε άλλο παρά βοηθητικά είναι απέναντι στο πρόβλημα.

Η εργασία πρέπει να απαντά στις ακόλουθες ερωτήσεις: Ποιες είναι οι μορφές που παίρνει η βία κατά των γυναικών; Γιατί είναι σημαντικό να μιλάμε για τη βία κατά των γυναικών μέσα την οικογένεια; Τι ερμηνείες έχουν δοθεί σχετικά; Τι στοιχεία υπάρχουν για την Ελλάδα; Υπάρχουν κάποιες ιδιαίτερες συνθήκες που αφορούν την Ελλάδα; Τι νομοθετικές ρυθμίσεις υπάρχουν; Είναι επαρκείς; Τι άλλα μέτρα πρέπει να ληφθούν; Αναφορά σε παραδείγματα.

Βιβλιογραφία

Πανελλαδική επιδημιολογική έρευνα για την ενδο-οικογενειακή βία κατά των γυναικών από το ΚΕΘΙ. Επιστ. Υπεύθυνοι: Β. Αρτινοπούλου και Ιακ. Φαρσεδάκης.

Τσιγκρής, Α.: «Βιασμός: Το Αθέατο Έγκλημα», Εκδόσεις Σάκκουλα, 1996

Κ. Παπαρρήγα Κωσταβάρα Η βία κατά των γυναικών-γενική θεώρηση του προβλήματος, στη σελίδα της Παγκόσμιας Πορείας Γυναικών

στερεότυπες αντιλήψεις των δύο φύλων στα παιδικά βιβλία: βιβλιογραφία

18 Οκτ.

Αναγνωστοπούλου, Δ. (1995) Κοινωνικές αναπαραστάσεις για την οικογένεια στα βιβλία «Η γλώσσα μου», Αντιτετράδια της Εκπαίδευσης, 34-35, σσ. 63-8.

Βασιλού – Παπαγεωργίου, Β. (1994) Το γυναικείο φύλο στο διδακτικό επάγγελμα. Η ελληνική περίπτωση: Διαπιστώσεις, συγκρίσεις, προοπτικές, Τα εκπαιδευτικά, 33, σσ. 52-62.

Βερβενιώτη, Τ. (1994) Η αυξημένη παρουσία των γυναικών εκπαιδευτικών στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Αντιτετράδια της Εκπαίδευσης, 27, σσ. 44-45.

Γεωργίου-Νίλσεν, Μ. (1984) Η εικόνα της οικογένειας στα παραμύθια των αδελφών Γκριμ, Διαβάζω, 108, σσ. 68-77.

Δεληγιάννη-Κουιμτζή, Β. (1987) Τα στερεότυπα για τους ρόλους των δύο φύλων στα εγχειρίδια του δημοτικού σχολείου «Η Γλώσσα μου», Φιλόλογος, 49, σσ. 229-48.

Επισκοποπούλου, Κ. (1997) Οικογένεια-σχολείο και ανδρική ταυτότητα: Ή πώς το «αγοράκι» γίνεται «άνδρας», Σύγχρονη Εκπαίδευση, 94, σσ. 57-65.

Ζιώγου-Καραστεργίου, Σ./ Δεληγιάννη-Κουιμτζή, Β. (1981) Το στερεότυπο για τους ρόλους των φύλων στα αναγνωστικά του δημοτικού σχολείου, Φιλόλογος, 23, σσ. 282-295.

Κανταρτζή, Ε. (1992) Το παραπρόγραμμα και τα στερεότυπα που επιβάλλει στους ρόλους των δύο φύλων, Νεοελληνική Παιδεία, 24, σσ. 107-114.

Κανταρτζή, Ε. (1996) Αγόρια και κορίτσια στο σχολείο: Οι στάσεις και οι αντιλήψεις των εκπαιδευτικών για το ρόλο των δύο φύλων, Σύγχρονη Εκπαίδευση, 88, σσ. 39-48.

Λαμπροπούλου, Β./ Γεωργουλέα, Μ. (1989) Οι ρόλοι των φύλων μέσα από την εκπαίδευση, Σύγχρονη Εκπαίδευση, 46, σσ. 58-69.

Λαπαθιώτη, Ε. (1991) Συνδικαλιστικές πρακτικές και γυναίκα εκπαιδευτικός, Εκπαιδευτική Κοινότητα, 14, σσ. 20-2.

Λούβρου, Ε. (1994) Το σεξιστικό προφίλ των αναγνωστικών «Η Γλώσσα μου» του δημοτικού σχολείου: Γλωσσική ανάλυση, Γλώσσα, 32, σσ. 45-61.

Μακρυνιώτη, Δ. (1980) Σχολική εκπαίδευση και στερεότυπες διακρίσεις ανάμεσα στα δύο φύλα, Ο Αγώνας της Γυναίκας, 6, σσ. 2-9.

Ματσαγγούρας, Η. (1983) Η επίδραση των (Ελληνικών) Μαθηματικών στην επίδοση των μαθητριών στα Μαθηματικά, Νέα Παιδεία, 22, σσ. 81-5.

Νατσιοπούλου, Τ./ Γιαννουλά, Σ. (1996) Διερεύνηση στερεοτύπων σχετικά με το φύλο, Σύγχρονη Εκπαίδευση, 89, σσ. 67-72.

Πολίτης, Φ. (1994) Για μία αποδόμηση της αντιπαιδαγωγικής διάκρισης των δύο φύλων: Η περίπτωση μελέτης του γλωσσικού σεξισμού στα βιβλία του δημοτικού σχολείου «Η Γλώσσα μου», Νέα Παιδεία, 71, σσ. 135-48.

Σαββίδου, Τ. (1996) Οι αντιλήψεις των εκπαιδευτικών αναφορικά με τη διαφοροποίηση των φύλων, Σύγχρονη Εκπαίδευση, 86, σσ. 35-46.

Σιδηροπούλου-Δημακάκου, Δ. (1994) Ισότητα των δύο φύλων. Θεωρία και πράξη στον Επαγγελματικό Προσανατολισμό, Νέα Παιδεία, σσ. 118-134.

Σπυροπούλου, Ζ. (1996) Ο ρόλος του δασκάλου και η συμβολή του στην αντιμετώπιση του προβλήματος των διακρίσεων των φύλων, Το σχολείο και το σπίτι, 4, σσ. 219-223.

Σταυρίδου, Ε. / Σολομωνίδου, Χ. / Σαχινίδου, Ν. (1999) Συγκλίσεις και αποκλίσεις στις απόψεις ανδρών και γυναικών εκπαιδευτικών για τη διδασκαλία και μάθηση των φυσικών επιστημών στο δημοτικό σχολείο, Παιδαγωγική Επιθεώρηση, 29, σσ. 169-90.

Φλουρής, Γ. / Μασσιάλας, Β. (1988) Στερεότυπες αντιλήψεις των μαθητών της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης για τα δύο φύλα, τους κοινωνικοεπαγγελματικούς και εκπαιδευτικούς ρόλους, Νεοελληνική Παιδεία, 12, σσ. 99-116.

Φουσέκα, Μ. (1994) Η γυναίκα εκπαιδευτικός και η θέση της στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Εκπαιδευτική Κοινότητα, 25, σσ. 16-17.

Φραγκουδάκη, Α. (1987) Γλώσσα λανθάνουσα; Δίνη, 2, σσ. 27-8.

Φραγκουδάκη, Α. (1988) Γλώσσα λανθάνουσα 2-Η θυγάτηρ της Εύας και το επικρατέστερο γένος, Δίνη, 3, σσ. 82-5.

Φραγκουδάκη, Α. (1989) Γλώσσα λανθάνουσα 3-Ή γιατί δεν υπάρχουν βουλεύτριες παρά μόνο χορεύτριες, Δίνη, 4, σσ.42-4.

Φρειδερίκου, Α. (1995-1996) «Ανεξάρτητα από φύλο και καταγωγή»: Η ισότητα των φύλων στα γλωσσικά εγχειρίδια του δημοτικού σχολείου, Δίνη, 8, σσ.180-90.

παραμύθια και στερεότυπα: τελικά τα αγόρια κλαίνε;

18 Οκτ.

Κοινός τόπος στην μελέτη των έμφυλων σχέσεων που αναπτύσσονται και καλλιεργούνται στην ελληνική πρωτοβάθμια εκπαίδευση είναι ότι η τελευταία εξακολουθεί να είναι δέσμια μίας ιδεολογίας η οποία και αναπαράγει στερεότυπες ταυτότητες θηλυκότητας και ανδρισμού αλλά και τις αξιολογεί σύμφωνα με παραδοσιακά ιεραρχικά κριτήρια (Δεληγιάννη & Ζιώγου 1993, Μαραγκουδάκη 1993, Φρειδερίκου & Φολερού 2004). Επιπλέον, εάν σκύψουμε προσεχτικά πάνω στα σύγχρονα σχολικά εγχειρίδια και στο ευρύτερο αναγνωστικό υλικό που χρησιμοποιείται στο νηπιαγωγείο, θα διαπιστώσουμε αφενός την πρόθεση των σχεδιαστών αυτού του υλικού να υπερβούν τα κατάλοιπα των πατριαρχικών στερεότυπων που αφορούν σε έμφυλες ταυτότητες και συναρτώμενους κοινωνικούς ρόλους και να στηρίξουν την ιδέα της ισότητας μεταξύ των δύο φύλων. Αφετέρου, όμως, θα διαπιστώσουμε ότι παρά τις όποιες προθέσεις , οι απεικονίσεις των φύλων, όπως αυτές διαγράφονται στο εκπαιδευτικό υλικό της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, δεν έχουν απεγκλωβιστεί σε ικανοποιητικό βαθμό από τα έμφυλα στερεότυπα (Δεληγιάννη – Κουιμτζή 1987, Μαραγκουδάκη 1993, Νιλσεν 1980, Φρειδερίκου 1995 ).

Το ζήτημα που τίθεται, και στα πλαίσια του οποίου εντάσσεται η παρούσα ανάλυση, είναι αν και η σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία η οποία απευθύνεται σε παιδιά νηπιακής και πρωτο-σχολικής ηλικίας εξακολουθεί να είναι ουραγός σε μία τέτοια στερεότυπη ταυτοποίηση.

Άρθρο της Αναστασίας Οικονομίδου, Λέκτορα στην Παιδική Ψυχολογία στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Διαβάστε εδώ τη συνέχεια.

παραμύθια και στερεότυπα

18 Οκτ.

Στα κλασικά παραμύθια, όπως η Κοκκινοσκουφίτσα, Ο Πέτρος και ο λύκος, Τα επτά κατσικάκια και Τα τρία γουρουνάκια, ο λύκος συνδέεται πάντα με απαγόρευση («μην ξεστρατίσεις από τον δρόμο σου»), με απειλή («αν ανοίξετε την πόρτα…») και τελικά με κίνδυνο («ο λύκος παραμονεύει…»). Αυτά τα παραμύθια ήταν χρηστικά: προειδοποιούσαν έμμεσα τον ακροατή-αναγνώστη για το κακό. Για να γίνουν πειστικότερα οι απειλές που περιέγραφαν ζωντάνευαν και έπαιρναν τη μορφή ανησυχητικά άγριων προσώπων δράκων, τεράτων, γιγάντων, μαγισσών κ.ά. Στα νεότερα παραμύθια, τα οποία έχουν συνήθως περιεχόμενο χιουμοριστικό, οικολογικό ή συνδυάζουν και τα δύο, οι λύκοι δεν είναι πλέον τόσο άγριοι. Είναι λοιπόν ενδιαφέρον να δούμε πώς ένα τόσο τετριμμένο θέμα όπως ο λύκος των παραμυθιών αντέχει όχι μόνο στον χρόνο αλλά και σε νέες επεξεργασίες.

Σήμερα οι συγγραφείς μεταμορφώνουν κλασικούς ήρωες, όπως ο λύκος, και τους προσαρμόζουν στις αντιλήψεις της εποχής μας για να προβάλουν σύγχρονες ιδέες, ανατρέποντας την παλιά εικόνα. Από τα πάμπολλα βιβλία με λύκους που κυκλοφορούν ξεχωρίζουμε ενδεικτικά Τα τρία λυκάκια (Μίνωας) του Ευγένιου Τριβιζά, όπου τα λυκόπουλα είναι ανυπεράσπιστα μπροστά στο στερεότυπα αγαθιάρικο γουρούνι, το Ενας καλλιεργημένος λύκος (Ζεβρόδειλος) του Πασκάλ Μπιέ, που αναφέρεται στην απομόνωση που νιώθει ο διαφορετικός και στις προσπάθειες που κάνει για να ενσωματωθεί στην ομάδα, το παραμύθι της Λήδας Βαρβαρούση Ενας πολύ γλυκός λύκος (Ελληνικά Γράμματα), που τον δείχνει να ενδιαφέρεται για τη σωστή διατροφή, και το Ο λύκος μου (Κέδρος) του Πιερ Μοκά, όπου ο λύκος διατηρεί τον απειλητικό του χαρακτήρα αλλά στη φαντασία του ήρωα λειτουργεί ως φόβητρο για κάποιους ενοχλητικούς.

Ο αρχετυπικός λύκος των παιδικών παραμυθιών όπως τον είδε η Δέσποινα Καραπάνου

Στο δεύτερο παιδικό βιβλίο της η Μάιρα Παπαθανασοπούλου παίζει επίσης με την ανατροπή. Χειρίζεται έξυπνα ένα από τα στερεότυπα των παραμυθιών με λύκους: την αγάπη και την εξοικείωση των παιδιών με αυτό το θεωρητικά τρομακτικό ζώο. Στο Εχω ράμματα για τη γούνα σου παίρνουν μέρος όλοι οι λύκοι των γνωστών παραμυθιών που συντροφεύουν κάθε βράδυ τα παιδιά προτού κοιμηθούν. Τι θα συνέβαινε όμως αν οι λύκοι χάνονταν επειδή δεν αντέχουν άλλο να υποφέρουν; Θα χάνονταν μαζί τους και τα παραμύθια! Ετσι οι λύκοι έρχονται και ξανάρχονται, παρ’ όλα όσα τους συμβαίνουν. Πίσω από την επανεμφάνισή τους κρύβεται ο γιατρός-λυκολόγος Σωτήρης Απαλοχέρης, ο οποίος τους θεραπεύει για να μπορούν να παίξουν τον ρόλο τους. Ο γιατρός, παρ’ όλο που μαλώνει τους λύκους γιατί δεν βάζουν μυαλό και επαναλαμβάνουν τα ίδια και τα ίδια, με αποτέλεσμα να τρέχουν στο ιατρείο του, ξέρει κατά βάθος ότι τα παιδιά θα απογοητεύονταν αν εξαφανίζονταν οι αγαπημένοι τους ήρωες.

Η ιδέα του να εκλείψουν οι παραμυθικοί λύκοι είναι αυτή που επιτρέπει στον αναγνώστη να κάνει ένα άλμα στην πραγματικότητα και να συνδέσει το παραμύθι με τους υπαρκτούς κινδύνους που απειλούν τον λύκο με εξαφάνιση. Στο πρόσωπο του γιατρού διαβάζουμε τις ανησυχίες και τις προσπάθειες των οικολόγων για την προστασία του λύκου. Αυτός υποθέτουμε ότι είναι ο λόγος για τον οποίο η έκδοση υποστηρίχθηκε από τον Αρκτούρο, εταιρεία για την προστασία και τη διαχείριση της άγριας ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος, που συμπλήρωσε το βιβλίο με χρήσιμες πληροφορίες και στοιχεία γι’ αυτό το απειλούμενο είδος, τα οποία μετέγραψε με χιούμορ η συγγραφέας. Η εικονογράφηση της Δέσποινας Καραπάνου είναι το μεγάλο πλεονέκτημα που κάνει το συγκεκριμένο βιβλίο να ξεχωρίζει από τον σωρό. Η ζωγραφική της, εκφραστική στις λεπτομέρειες και λεπτεπίλεπτη, απέχει πολύ από τις απλουστευμένες αισθητικά εικόνες που συχνά κοσμούν τα βιβλία για τα μικρά παιδιά.

Παρουσίαση του βιβλίου της Μάιρας Παπαθανοσοπούλου «Έχω ράμματα για τη γούνα σου» στο βήμα.