αλλαγή στερεοτύπων: η υπόθεση της επαφής

26 Νοέ.

Η πιο δημοφιλής θεωρία για τη βελτίωση των διομαδικών σχέσεων είναι η υπόθεση της επαφής που πρωτοδιατυπώθηκε από τον Allport (1954). Η θεωρία υποστηρίζει πως η επαφή μεταξύ δύο ομάδων θα έχει θετικές συνέπειες στη μείωση των προκαταλήψεων. Δεν θέλει και πολύ να σκεφτεί κανείς πως η εμπειρία για την επαφή διαφορετικών ομάδων μόνο τις προκαταλήψεις δε μειώνει. Τα πειράματα του Sherif άλλα δείχνουν. Έτσι διατυπώθηκε πως απλή επαφή δεν αρκεί αν δε συντρέχουν κάποιες προϋποθέσεις (Pettigrew, 1998):

  • Τα μέλη των δύο ομάδων πρέπει να έρχονται σε επαφή σε καταστάσεις όπου νιώθουν πως έχουν την ίδια θέση.

  • Οι δύο ομάδες πρέπει να επιδιώκουν την επίτευξη κοινών στόχων (όπως έγινε και στο πείραμα του Sherif).

  • Η επαφή ανάμεσα στις δύο ομάδες πρέπει να γίνεται υπό συνθήκες συνεργασίας.

  • Πρέπει να υπάρχει κοινωνική και θεσμική υποστήριξη μέτρων που προωθούν την επαφή μεταξύ των ομάδων.

  • Η επαφή πρέπει να γίνεται υπό συνθήκες όπου υπάρχει δυνατότητα ουσιαστικής γνωριμίας ανάμεσα στα μέλη των δύο ομάδων.

Η επαφή δεν είναι δυνατόν να συμβεί μεταξύ όλων των μελών μιας ομάδας όταν μιλάμε για μεγάλες ομάδες. Επομένως, αν η επαφή είναι ο τρόπος για καλύτερες διομαδικές σχέσεις θα πρέπει να βρούμε πως μπορεί να γενικευτούν σε όλη την ομάδα τα θετικά στοιχεία της επαφής με μέρος της άλλης ομάδας. Αυτό μπορεί να γίνει με τουλάχιστον τέσσερις τρόπους:

Προσωποποιημένη επαφή: οι Brewer και Miller (1984) προτείνουν την προσωποποιημένη επαφή που καταργεί τη διαφοροποίηση ανάμεσα στις δύο ομάδες. Αν η δημιουργία των προκαταλήψεων οφείλεται στην κατηγοροποίηση ατόμων σε ομάδες, αν με κάποιο τρόπο καταφέρουμε να φέρουμε σε προσωπική επαφή άτομα διαφορετικών ομάδων με τρόπο που η επαφή να συμβαίνει σε διαπροσωπικό επίπεδο, τότε υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα για διάψευση του αρνητικού στερεοτύπου. Παρόλα αυτά η γενίκευση στο σύνολο των μελών της άλλης ομάδας είναι δύσκολη εδώ αφού η αλλαγή έγινε σε διαπροσωπικό επίπεδο.

Διομαδική επαφή: Αντίθετα οι Hewstone και Brown (1986) υποστηρίζουν πως η επαφή πρέπει να γίνεται σε διομαδικό επίπεδο για να διασφαλιστεί η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη πιθανότητα γενίκευσης σε όλη την ομάδα. Βασικό στοιχείο δηλαδή της επαφής είναι να θεωρούνται τα μέλη των ομάδων τυπικά μέλη της ομάδας τους.

Κοινή ενδοομαδική ταυτότητα: στο δίλημμα σαν άτομα ή σαν μέλη των ομάδων τους ο Geartner και οι συνεργάτες του (1993) προτείνουν την επανακατηγοριοποίηση των δύο ομάδων σε ένα υπερκείμενο επίπεδο όπου τα μέλη και των δύο ομάδων επανακαθορίζουν την κοινή ταυτότητά τους. Όπως και με την προσωποποιημένη επαφή που δίνει έμφαση στην παράβλεψη των συνόρων ανάμεσα στις δύο ομάδες έτσι και σύμφωνα με την κοινή ενδοομαδική ταυτότητα, τα σύνορα ανάμεσα στις δύο ομάδες καταργούνται. Πολύ αισιόδοξα ακούγονται όμως όλα αυτά. Πως είναι δυνατόν να καταργηθούν όλες αυτές οι κατηγοριοποιήσεις που δίνουν νόημα στην ύπαρξή μας: φύλο, έθνος, κόμμα…Το ζήτημα της γενίκευσης επιστρέφει.

Μοντέλο διττής ταυτότητας: οι Gonzalez και Brown (2003) έρχονται να δώσουν τη λύση με το μοντέλο της διττής ταυτότητας που υποστηρίζει πως δεν χρειάζεται σώνει και καλά τα μέλη των δύο ομάδων να απαρνηθούν τις παλιές τους ταυτότητες. Μπορούν να διατηρούν και τις δύο! Εκεί αρχίζουν άλλα προβλήματα σε σχέση με τον κίνδυνο να χάσει κανείς μια πολύτιμη ταυτότητα μέσα από τη διαδικασία ταύτισης σε ένα υπερκείμενο επίπεδο. Η θεωρία της οριακής διάκρισης (Optimal Distinctiveness Theory, Brewer 1991) ασχολείται ακριβώς με αυτά τα ζητήματα.

Βιβλιογραφία

Allport, G. W. (1954) The nature of prejudice. Reading, MA: Addison-Wesley

Brewer, M. (1991) The social self: on being the same and different at the same time. Personality and Social Psychology Bulletin, 17, 475-482

Brewer,M.B. and Miller,N. (1984) Beyond the contact hypothesis. Theoretical perspectives on desegregation. In N.Miller and M.B. Brewer (eds) Groups in contact: the psychology of desegregation. Orlando, FL: Academic Press

Gonzalez, R. and Brown, R. (2003) Generalisation of positive attitude as a function of subgroup and superordinate group identifications in intergroup contact. European Journal of Social Psychology, 33,195-214

Hewstone, M. and Brown, R. (1986) Contact is not enough: an intergroup perspective on the “contact hypothesis”. In M.Hewstone and R. Brown (eds) Contact and conflict in intergroup encounters. Oxford: Blackwell

Pettigrew,T. F. (1998) Intergroup contact theory. Annual Review of Psychology, 49, 65-85

Advertisements

Ένα Σχόλιο to “αλλαγή στερεοτύπων: η υπόθεση της επαφής”

  1. Αντώνης Φεβρουαρίου 22, 2008 στις 10:23 πμ #

    Μπράβο γι’ αυτό το εγχείρημα. Θα με βοηθήσει στις εξετάσεις…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: