ιστορία της οικογένειας: αρχαία Ελλάδα

7 Νοέ.

Στην αρχαία Ελλάδα συναντάμε για πρώτη φορά ως καθιερωμένο με γενική ισχύ τύπο οικογένειας τη μονογαμική, δηλαδή την οικογένεια με τη σημερινή της μορφή. Η οικογένεια αυτή διακρίνεται από τη σταθερότητα του γαμήλιου δεσμού, ο οποίος κατά κανόνα δε λύεται με αμοιβαία συναίνεση αλλά με απόφαση του άνδρα. Είναι η πρώτη μορφή οικογένειας που δε στηρίζεται σε φυσικούς αλλά σε καθαρά οικονομικούς όρους. Αποκλειστικός σκοπός της ήταν η παραγωγή γνήσιων κληρονόμων του άνδρα γι’ αυτό μόνο η μοιχεία της γυναίκας (και όχι του άνδρα) μπορούσε να οδηγήσει στην διάλυση του γάμου. Ο γάμος δεν προϋποθέτει κανέναν συναισθηματικό δεσμό, καμιά ερωτική σχέση, αλλά ήταν ένας θεσμός καθαρά οικονομικός. Αυτό δεν αναφέρεται για να υποστηρίξει κάποιο επιχείρημα σχετικά με την εξέλιξη της οικογένειας από έναν καθαρά οικονομικό θεσμό στις σύγχρονες μορφές που προβάλλουν τη συναισθηματική σχέση μεταξύ των μελών. Πρέπει να έχουμε συνέχεια στο νου μας πως η οικογένεια είναι ένας κοινωνικός θεσμός με συγκεκριμένες λειτουργίες που ακολουθούν και προσαρμόζονται στις κοινωνικές αλλαγές.

Αξίζει να σημειωθεί εδώ πως η μονογαμία δε συνδέεται με κάποιου είδους ηθική. Κάτι τέτοιο δεν υπάρχει. Αντίθετα οι προγαμιαίες σχέσεις δεν είχαν απαραίτητα ως κατάληξη το γάμο και η μονογαμία συνδέεται με την απαίτηση για νόμιμους κληρονόμους. Από την ηρωική εποχή αρχίζουν να απαγορεύονται οι γάμοι μέσα στο γένος. Η καθιέρωση του πατρικού δικαίου και η κληροδότηση της περιουσίας στα νόμιμα παιδιά του άνδρα ενισχύει τη μικρή οικογένεια και αποδυναμώνει το γένος. Στην κλασική Αθήνα, η οικογένεια υπάγεται στις ρυθμίσεις του επίσημου δικαίου και την καθιέρωση ενός υποτυπώδους δικτύου κοινωνικής πολιτικής. Η πόλη αναλαμβάνει την προστασία του θεσμού και τον ανάγει σε δομικό στοιχείο του συστήματος και αντικείμενο δημοσίου δικαίου. Καθιερώνεται η διαθήκη η οποία διασφαλίζει πως η περιουσία δε θα περιέλθει στο γένος (όπως ίσχυε με το μητρικό δίκαιο) αλλά στο γιο ή σε αυτόν που θα οριστεί ως διάδοχος.

Η θέση της γυναίκας στην αρχαία Αθήνα είναι κατώτερη από αυτή που απολάμβανε σε προηγούμενες κοινωνίες όπου τα γένη ήταν ισχυρά. Δίπλα στο σύζυγο με την πλούσια δημόσια ζωή που απολαμβάνει την ελευθερία σε όλους τους τομείς της ζωής, υπάρχει μια σύζυγος κλειδωμένη στο γυναικωνίτη και η οποία για κάθε έξοδο έπρεπε να συνοδεύεται από έναν αρσενικό συγγενή ή από μια δούλα. Ο Ευριπίδης χαρακτηρίζει τη γυναίκα αυτής της εποχής «οικούρημα», κάτι δηλαδή τελείως ουδέτερο, που χρησίμευε για την παραγωγή παιδιών και την επιστασία των δούλων. Ερωτικοί δεσμοί συνέβαιναν εκτός της οικογένειας στα πλαίσια της μοιχείας ή της παιδεραστίας.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: