ιστορία της οικογένειας: Bachofen «το μητρικό δίκαιο»

2 Νοέ.

Η μελέτη της ιστορίας της οικογένειας διδάσκει πως δεν υπάρχει ένας ενιαίος τύπος οικογένειας. Ο τύπος με τον οποίον εμφανίζονται οι οικογένειες διαχρονικά δεν είναι παρά ένα τμήμα του τρόπου που είναι οργανωμένη και λειτουργεί μια κοινωνία. Στην κοινωνιολογία δεν υπάρχει αυστηρά δομημένη θεωρία για την οικογένεια. Υπάρχουν υποθέσεις. Μια τέτοια υπόθεση είναι πως η οικογένεια εξελίσσεται από κατώτερες σε ανώτερες μορφές οργάνωσης. Μια άλλη είναι πως η οικογένεια εξελίσσεται από ένα ευρύ και εκτεταμένο σχήμα συνύπαρξης σε αυτό της πυρηνικής οικογένειας.

Σε σχέση με τις παραπάνω υποθέσεις ισχύουν κάποιες λάθος αντιλήψεις. Μια τέτοια είναι πως η οικογένεια παραιτείται από κάποιες λειτουργίες της για να εστιάσει στις πιο σημαντικές. Κάπως έτσι ερμηνεύεται η έμφαση στην ανάπτυξη, την εξέλιξη και τη διαπαιδαγώγηση του παιδιού. Μια άλλη λάθος αντίληψη είναι πως σε όλες τις ιστορικές περιόδους υπάρχει μια βασική δομή οικογένειας: αυτή που περιλαμβάνει έναν άνδρα, μια γυναίκα κι ένα (τουλάχιστον) παιδί. Αυτή η μορφή οικογένειας θεωρείται πως προκύπτει από φυσική ανάγκη κι αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της κοινωνίας ενώ όλες οι άλλες κοινωνικές σχέσεις θεωρούνται απόρροια αυτής της «φυσικής», βιολογικής σχέσης.

Για να τεκμηριώσει κανείς αυτές τις αντιλήψεις θα πρέπει να ανατρέξει στην ιστορία της οικογένειας. Η επιστημονική προσέγγιση της οικογένειας ξεκίνησε το 19ο και η αναφορά σε κάποια βασικά ονόματα της εποχής θα ήταν παράλειψη. Ξεκινώντας από τον Bachofen και το «μητρικό δίκαιο». Ο Bachofen αντιλαμβάνεται την οικογένεια ως ιστορικό θεσμό, η δομή και η λειτουργία του οποίου προσδιορίζεται από το βαθμό ανάπτυξης της κοινωνίας στο σύνολό της. Μέχρι τότε συνηθίζονταν να αντιμετωπίζεται η οικογένεια μέσα από το πρίσμα της φιλοσοφίας, ιδεαλιστικά. Ως ο χώρος που βασίλευε η αγάπη, η δικαιοσύνη, ένας χώρος ιδιωτικός και αποστασιοποιημένος από τον υπόλοιπο κοινωνικό κορμό.

Η βασική υπόθεση του Bachofen ήταν πως πριν από το πατρικό δίκαιο οι πρωτόγονες κοινωνίες είχαν γνωρίσει το μητρικό δίκαιο. Παρόλα αυτά με την εξέλιξη των θρησκευτικών παραστάσεων (νέες ανδρικές θεότητες εμφανίζονται και απωθούν τις παλιές, γυναικείες) συντελείται η μετάβαση από το μητρικό στο πατρικό δίκαιο που σημαδεύεται με το πέρασμα από τον εταιρισμό (απουσία κοινωνικής ρύθμισης της σεξουαλικότητας) στη μονογαμία. Ο Bachofen μελέτησε αρχαία κλασικά κείμενα και λατρευτικά σύμβολα και συγκέντρωσε πολύτιμο υλικό για την απόδειξη της υπόθεσής του. Οι βασικές θέσεις του Bachofen συνοψίζονται παρακάτω:

  • Στα πρώτα στάδια της εξέλιξής του ο άνθρωπος ζούσε σε μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται ως εταιρισμός.

  • Τέτοιου είδους σχέσεις δυσχεραίνουν την αναγνώριση της πατρότητας των παιδιών, γεγονός που οδηγεί στην καθιέρωση του μητρικού δικαίου αφού η μητρότητα είναι κάτι αναμφισβήτητο

  • Η βεβαιωμένη μητρότητα επιβάλει την εκτίμηση, το σεβασμό και τη θεοποίηση των γυναικών

  • Με το πέρασμα στη μονογαμία συντελείται η παράβαση μιας πανάρχαιας θρησκευτικής εντολής, της πολυγαμίας ή πολυανδρίας η οποία έπρεπε να εξιλεωθεί.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: