κοινωνική ψυχολογία: μεθοδολογία και επίπεδο ανάλυσης στην κοινωνική ψυχολογία

14 Οκτ.

Αντικείμενο της κοινωνικής ψυχολογίας είναι η σχέση του ανθρώπου και της κοινωνίας. Μερικά από τα ερωτήματα που προσπαθεί να απαντήσει είναι πως οι άνθρωποι κατανοούν και κατασκευάζουν την κοινωνική τους πραγματικότητα, πως αισθάνονται μέσα στο περιβάλλον τους, πως κατανοούν τον εαυτό τους μέσα στο κοινωνικό περιβάλλον, πως εξηγούν τις πράξεις τους, ποιες συνθήκες διαμορφώνουν τις πράξεις τους, πως επηρεάζουν ο ένας τον άλλο, πως παράγουν γνώση.

Βασική διαφορά της κοινωνικής ψυχολογίας από συγγενείς επιστήμες είναι ο τρόπος που εξετάζει το αντικείμενό της. Σύμφωνα με το Moscovici (1988, 2000), αυτό που διαφοροποιεί την κοινωνική ψυχολογία από άλλες επιστήμες είναι η προσπάθεια να κατανοήσει τη σύγκρουση ανάμεσα στο ομαδικό και το ατομικό και ο ιδιαίτερος τρόπος που εξετάζει αυτή τη σχέση. Συγκεκριμένα, η σχέση ανάμεσα στο ατομικό (το άτομο) και το κοινωνικό (την αντίληψη των κοινωνικών σχέσεων) πρέπει να μελετηθεί σε σχέση με ένα άλλο κοινωνικό υποκείμενο (πραγματικό ή συμβολικό, ένα άτομο ή μια ομάδα). Αν μας ενδιαφέρει λ.χ. πως οι άνθρωποι σκέφτονται για τη μετανάστευση (αντίληψη κοινωνικών σχέσεων) τότε πρέπει να διερευνήσουμε το πώς η σχέση του ατόμου (του ατομικού) και ο βαθμός ένταξής τους σε μια ομάδα π.χ. σε μια χώρα υποδοχής (ένα άλλο κοινωνικό υποκείμενο) παρεμβαίνει σε αυτή τη διαδικασία.

Στις μεθόδους που χρησιμοποιεί η κοινωνική ψυχολογία συμπεριλαμβάνονται το πείραμα, η παρατήρηση, η δημοσκόπηση, οι συνεντεύξεις και οι ομάδες εστίασης.

Πέρα από τη μέθοδο, αυτό που έχει σημασία στην κοινωνική ψυχολογία είναι το επίπεδο ανάλυσης στο οποίο γίνεται η ερμηνεία. Τα επίπεδα ανάλυσης στην κοινωνική ψυχολογία παρουσιάζονται παρακάτω (Doise, 1984, 1986, 1997):

Ενδοατομικό: η εξήγηση εστιάζεται στο άτομο και αφορά ατομικές (γνωστικές) διεργασίες οι οποίες οργανώνουν την ανθρώπινη εμπειρία.

Διατομικό ή ενδοπεριστασιακό: η εξήγηση εστιάζεται στην κατάσταση μεταξύ ανθρώπων και στην αλληλεπίδρασή τους. Αυτός ο τύπος εξήγησης αφορά τη δυναμική των κοινωνικών σχέσεων στις οποίες εμπλέκονται τα άτομα.

Διομαδικό ή της κοινωνικής θέσης: η εξήγηση στηρίζεται στην κοινωνική θέση των ατόμων ή των ομάδων.

Ιδεολογικό: η εξήγηση αφορά το ρόλο των γενικών κοινωνικών πεποιθήσεων και των κοινωνικών σχέσεων μεταξύ των ομάδων.

Η έννοια των επιπέδων ανάλυσης υπονοεί πως ένα πρόβλημα θα μπορούσαμε να το εξετάσουμε σε διάφορα επίπεδα. Για παράδειγμα αν θέλουμε να μελετήσουμε τη σχολική επιτυχία σε διάφορα επίπεδα και ξεκινώντας από το ενδοατομικό, θα μπορούσαμε να ενδιαφερθούμε για το πώς το άτομο βιώνει προσωπικά τη σχολική επιτυχία. Αν θέλαμε να εστιάσουμε στο διατομικό επίπεδο θα μπορούσαμε να δούμε πως η σχέση δασκάλου μαθητή επηρεάζει τη σχολική επιτυχία. Περνώντας στο διομαδικό επίπεδο θα μπορούσαμε να δούμε πως η ένταξη σε μια ομάδα (π.χ. αγόρια-κορίτσια, μειονότητα) επηρεάζει τη σχολική επιτυχία. Τέλος, στο ιδεολογικό επίπεδο θα μπορούσαμε να μελετήσουμε διάφορες πεποιθήσεις για το ρόλο της εκπαίδευσης σε μια κοινωνία.

Πηγή: Χρυσοχόου, Ξ. (2004) Πολυπολιτισμική πραγματικότητα: οι κοινωνικοψυχολογικοί προσδιορισμοί της πολιτισμικής πραγματικότητας. Ελληνικά Γράμματα

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: