συμμόρφωση: το πείραμα του Asch

 

το πείραμα της Φυλακής του Στάνφορντ

 

οι τρεις ταυτότητες της ελληνικής οικογένειας

Μέσα στον ίδιο κοινωνικό χώρο υπάρχουν ομάδες που λειτουργούν με βάση διαφορετικά συστήματα αντιλήψεων. Η συνειδητοποίηση αυτών των διαφορών οδηγούν σε σύγχυση και χάος. Δεν είναι καθόλου εύκολο για ένα άτομο να τοποθετήσει τον εαυτό του απέναντι σε αυτές τις αλληλοσυγκρουόμενες αντιλήψεις.

 

το περιεχόμενο των στερεοτύπων

Η προκατάληψη είχε οριστεί από τον Allport τη δεκαετία του 1950 ως μίσος και αντιπάθεια. Παρόλα αυτά ήδη εκείνη την εποχή είχε διατυπωθεί πως η απουσία αρνητικής στάσης και αντιλήψεων απέναντι σε κάποιον (άτομο ή ομάδα) δε σημαίνει απαραίτητα και απουσία προκατάληψης. Αυτή η παρατήρηση αφορά το περιεχόμενο των στερεοτύπων. Πέρα από τη διαδικασία σχηματισμού των στερεοτύπων (σε ενδοατομικό και ομαδικό επίπεδο) η μελέτη του περιεχομένου που παίρνουν τα στερεότυπα έχει απασχολήσει την κοινωνικοψυχολογική έρευνα.

 

φύλο και συμπεριφορά

Η ζωή μας επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από το επάγγελμα που διαλέγουμε, από τον περίγυρό μας ,τις στάσεις που διαμορφώνουμε και τις αξίες που υιοθετούμε. Οι επιλογές αυτές επηρεάζονται από τον κοινωνικό ρόλο του φύλου, δηλαδή τρόπους συμπεριφοράς που προδιαγράφει, χωριστά για τους άνδρες και τις γυναίκες, μια δεδομένη κοινωνία σε μια δεδομένη χρονική στιγμή.

 

οικογένεια και γονιμότητα στην Ελλάδα

Γαμηλιότητα (γάμοι ανά 1000 κατοίκους): από τη δεκαετία του ’60 παρατηρείται πτωτική τάση της γαμηλιότητας στην Ελλάδα. Ενώ το 1965 το ποσοστό γαμηλιότητας ήταν 9.4%, το 1995 το ποσοστό πέφτει στο 6.1%. Παρόλα αυτά το ποσοστό είναι υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (5.1%).

 

απόδοση αιτιών ή αλλιώς πως φτιάχνουμε θεωρίες για τον κοινωνικό κόσμο

Προσπαθούμε να κατανοήσουμε, να ελέγξουμε και να προβλέψουμε τη συμπεριφορά άλλων ανθρώπων κι αυτό το θεωρούμε ζωτικό για την καθημερινότητά μας. Η πολυπλοκότητα του κοινωνικού κόσμου και των ποικίλων ερεθισμάτων του καθιστούν την ακρίβεια σε αυτή τη διαδικασία αδύνατη. Απλοποιούμε όμως γνωστικά τον κόσμο και καταλήγουμε σε κάποιες βασικές αρχές που μας βοηθούν να τον οργανώσουμε.

 

αλλαγή στερεοτύπων: η υπόθεση της επαφής

Η πιο δημοφιλής θεωρία για τη βελτίωση των διομαδικών σχέσεων είναι η υπόθεση της επαφής που πρωτοδιατυπώθηκε από τον Allport (1954). Η θεωρία υποστηρίζει πως η επαφή μεταξύ δύο ομάδων θα έχει θετικές συνέπειες στη μείωση των προκαταλήψεων. Δεν θέλει και πολύ να σκεφτεί κανείς πως η εμπειρία για την επαφή διαφορετικών ομάδων μόνο τις προκαταλήψεις δε μειώνει. Τα πειράματα του Sherif άλλα δείχνουν. Έτσι διατυπώθηκε πως απλή επαφή δεν αρκεί αν δε συντρέχουν κάποιες προϋποθέσεις (Pettigrew, 1998):

 

γιατί τα αγόρια τα καταφέρνουν καλύτερα από τα κορίτσια στα μαθηματικά;II

Η έρευνα της Beilock και των συνεργατών της (2007) έδειξε πως η ενεργοποίηση του στερεότυπου πως τα αγόρια είναι καλύτερα στα μαθηματικά είναι ικανή να προκαλέσει στα κορίτσια άγχος εμποδίζοντας έτσι τη χρήση των νοητικών εργαλείων που απαιτούνται για την επίλυση μαθηματικών προβλημάτων.

 

η θεωρία της κοινωνικής ταυτότητας

Σύμφωνα με τους Tajfel και Turner (1979), η κοινωνική ταυτότητα αποτελείται από εκείνες τις όψεις της αυτοεικόνας ενός ατόμου που προέρχονται από τις κοινωνικές κατηγορίες ή ομάδες στις οποίες θεωρεί το άτομο ότι ανήκει.